چگونه ۸ مارس روز جهانی زن اعلام شد؟
در سالهای بعد زنان در کشورهای مختلف برای یادبود اعتصاب کارخانه نساجی پوشاک تظاهرات کردند. و در طی این سالها زنان مطالبات مختلف خود را پیگیری میکردند که از جمله مهمترین آنها تجمع نان و صلح زنان روسیه بود که در اعتراض به حکومت استبدادی، کمبود غذا و درخواست پایان جنگ جهانی اول بود. سالها بعد در سال ۱۹۷۷ هشت مارس از طرف سازمان ملل به عنوان روزجهانی زن اعلام شد.
در ایران روز ولادت حضرت زهرا(س) به عنوان روز زن نامگذاری شده است و در این روز به بزرگداشت مقام زن و مادر پرداخته میشود. ولی در چند دهه اخیر روز جهانی زن در فضای خارج از گفتمان رسمی طرح و دنبال میشود و برخی از فعالان حقوق زنان سعی در رسمیت بخشیدن به این روز دارند.
آنچه اهمیت دارد فارغ از روز و تاریخ، پیگیری و مطالبه مسائل اصلی حوزه زنان است اما نگاه و رویکرد کلی غرب به زن، نگاهی ضد زن است که بررسی این رویکرد نسبت به زنان و خانواده و نتایجی که در پی داشته است موضوعی قابل توجه است. از این رو نقد و بررسی نگاه غرب به زن میتواند یکی از محورهای فعالیتهای دانشجویی در روز جهانی زن باشد.
کتابهایی در خصوص زن در غرب
کتابهای مختلفی در این زمینه وجود دارد که میتوان در دانشگاه به معرفی، فروش، ارائه نمایشگاهی و مطالعه آنها در این روز پرداخت. مجموعه فمینیسم در ترازوی نقد از جمله این کتابها هستند که عمدتا به قلم نویسندگان غربی هستند؛ از جمله کتابهای این مجموعه میتوان به «چه کسی خانواده آمریکایی را کشت؟» و «دختران به عفاف روی میآورند» اشاره کرد. (شما میتوانید معرفی کتاب چه کسی خانواده آمریکایی کشت را در اینجا بخوانید).
همچنین کتاب«جنگ علیه خانواده» اثر ویلیام گاردنر به بررسی علل فروپاشی خانواده در غرب پرداخته و راهکارهایی برای بهبود وضعیت ارائه داده است.
کتاب «فمینیسم» نیز به قلم نرجس رودگر به بررسی افکار جریانهای مختلف فمینیستی پرداخته و پیامدهای اقدامات آنها را نیز مورد بررسی قرار داده است. (شما میتوانید جزئیات بیشتری از کتاب فمینیسم را در اینجا بخوانید).
مستندهایی در خصوص زن در غرب
در ادامه تعدادی از مستندهایی که در داخل و خارج از ایران به بازنمایی وضعیت زن در غرب پرداختهاند معرفی میشوند. اکران این مستندها در دانشگاهها همراه با جلسات نقد یا تحلیل میتواند به افزایش دانش افراد در رابطه با وضعیت زن در غرب کمک کند.
۱.بازگشت گمورا
این مستند ۴۰ دقیقهای در سال ۱۳۹۵ توسط جواد صافی ساخته شده است. مستند وضعیت عادیسازی فساد و روابط جنسی آزاد در آمریکا را به نمایش میگذارد و تأثیر افرادی چون زیگموند فروید و آلفرد کینزی در ابتذال جنسی، رواج مصرفگرایی و تنوع طلبی و تاثیر گسترده آن بر سبک زندگی در آمریکا را روایت میکند. اکران این مستند برای بررسی میتواند مفید باشد.
۲.قرص سرخ
مستند قرص سرخ در سال ۲۰۱۷ توسط کیسیجی کارگردان آمریکایی ساخته شده است. کیسیجی بازیگر آمریکایی است که در ابتدای بازیگری به دلیل جنسیت خود مورد آزار قرار گرفته است و به این دلیل ضمن پیوستن به فمینیسم به ساخت مستند روی میآورد. او در فعالیتهای خود با جنبش حقوق مردان آشنا میشود و با این تصور که این جنبش برای حمایت از تجاوز جنسی شکل گرفته است آن را بررسی میکند.
این مستند مشکلات مردان در مواجهه با حقوقی که زنان تحت عنوان برابری جنسی از آن برخوردار هستند را به تصویر میکشد. در فرآیند مستند کارگردان هم با فعالان حقوق زنان و هم با فعالان حقوق مردان مصاحبه میکند و دغدغههای هردوگروه را مقایسه میکند. در نهایت خود اظهار میکند که دیگر یک فمنیست نیست؛ چون از نظر او بخش زیادی از مطالبات و اعتراضات مردان نسبت به حقوقی که زنان از آن برخوردار هستند منطقی است.
بررسی و نقد این مستند در کنار تبیین دیدگاه اسلام نسبت به حقوق مردان و زنان میتواند دید خوبی نسبت به مقایسه دیدگاه اسلام و غرب در مورد جنسیت برای مخاطب ایجاد کند.
مستند خونریزی
این مستند در سال ۱۴۰۰ توسط محمد خوشدلفر ساخته شده است. مستند ضمن بررسی زندگی یک زن طرفدار سقط جنین، تاریخچه روند قانونی شدن سقط جنین در آمریکا را روایت میکند. در بخش دیگر این مستند کارگردان سعی دارد عمل سقط جنین را به صورت بیپرده روایت کند و آثاری را که این عمل روی مادر دارد مورد بررسی قرار دهد.
اکران این مستند با به تصویر کشیدن روند قانونی شدن سقط جنین به عنوان یکی از قوانینی که در کشورهای مختلف محل مناقشه بوده و از مطالبات فعالان فمینیستی است میتواند نمایش خوبی از دغدغههای فمینیستی و آثار آن بر زندگی خود زنان در جهان باشد.
۴.مستند زن چیست؟
مستند «زن چیست؟» در سال ۲۰۲۲ توسط ژوستین فلک کارگردان آمریکایی ساخته شده است. مت والش راوی این مستند با این چالش که جنسیت افراد وابسته به فیزیک آنها نیست و احساسی که فرد نسبت به خود دارد جنسیت وی را مشخص میکند روبروست و در مسیر پاسخ به این سوال با افراد مختلف اعم از روانپزشک، سیاستمدار، متخصص اطفال، استاد مطالعات جنسیتی و… مصاحبه میکند و در نهایت هیچ کدام از این افراد پاسخ دقیقی نسبت به سوال مت والش ندارند. ایده این مستند بر مبنای سیالیت هویت جنسی شکل گرفته است و سعی دارد این دیدگاه را به چالش بکشد.
این مستند در تبیین بحث هویت جنستی جای بحث و گفتگو دارد. (اگر علاقمند هستید بیشتر در مورد این مستند بدانید به این مطلب سری بزنید.)
۵.ایکسونامی
مستند ایکسونامی در سال ۱۳۹۸ توسط محسن آقایی ساخته شده است. این مستند خاطرات میشل مارن پورناستار آمریکایی است که آزادیهای جنسی در آمریکا را از زمان شکلگیری تا عواقب آن روایت میکند. مستند با تصاویری از فتنه ۸۸، ماجرای دختر آبی و برخوردهای گشت ارشاد در ایران آغاز میشود و در ادامه تصاویر مشابه آن در غرب به نمایش گذاشته میشود و سعی دارد بگوید راهی که ما میرویم قبلا توسط غرب طی شده است.
در ادامه کارگردان مستنداتی از نقش آلفرد کینزی در شکلگیری انقلاب جنسی و گسترش آزادیهای جنسی ارائه میکند و پس از آن به عواقب این آزادیها و گسترش تجاوز و سقط جنین میپردازد.
اکران این مستند میتواند به افزایش دانش مخاطب در رابطه با وضعیت زن در غرب کمک کند.
۶.جنگ نامرئی
مستند جنگ نامرئی در سال ۲۰۱۲ توسط کربیدیک کارگردان آمریکایی ساخته شده است. این مستند تجاوزها و آزار و اذیتهای جنسی در ارتش آمریکا را روایت میکند. مستند شامل مصاحبه با قربانیان، وکلا و مدافعان این موضوع است و مبارزات حقوقی برخی از قربانیان را به نمایش میگذارد. این مستند را شاید بتوان در ردیف مستندهایی که میتواند در راستای مبارزه با خشونت علیه زنان در محیطهای شغلی مفید باشد، به شمار آورد و با محوریت این موضوع اکران و مورد نقد و بررسی قرار داد. البته موضوع خشونت علیه زنان در ابعاد مختلف اعم از خانگی، محیطهای عمومی، ساختاری و… قابل بررسی است که میتواند موضوع خوبی برای برنامههای درون دانشگاهی به مناسبت ۸ مارس، روز جهانی زن باشد.
